Passie voor taal                door Frans van Mourik

Wat maakt Gerardo Corredor tot een goede vertaler Spaans en webeditor? Zijn gedegen opleiding, ruime ervaring en brede oriëntatie? Zijn passie voor taal? In ieder geval jeuken zijn vingers als hij een nieuwe opdracht in handen krijgt. Volgens hem is de beste vertaling, de vertaling waarbij je aan niets merkt dat het een vertaling is. En, afspraak is afspraak. In twintig jaar heeft hij nog nooit te laat geleverd. Niet een keer! Ook dankzij zijn terminologiebestand met meer dan 50.000 termen. In dit interview vertelt hij met enthousiasme over zijn vak.

Ruim twintig jaar al vertaalt Gerardo Corredor voor diverse grote bedrijven, overheden, non-profitorganisaties en particulieren. Zowel commerciële teksten, juridische documenten als beleidsstukken.Vanuit het Nederlands, Engels en Duits naar het Spaans; en vanuit het Spaans naar het Nederlands. Hij is deskundig op twee fronten: native speaker Spaans en afgestudeerd in de Vertaalkunde in Utrecht. Naast vertaler Spaans is Gerardo Corredor ook webeditor voor de Spaanstalige website van Radio Nederland Wereldomroep.

Vertaling beter dan origineel

Hoeveel houd je van je vak?

'Ik geniet ervan om van zakelijke teksten iets moois te maken. In mijn loopbaan als vertaler Spaans ben ik meerdere malen gebeld door vertaalbureaus die mij namens de klant feliciteerden omdat zij konden zien dat de vertaling beter was dan het origineel. Daar ben ik trots op. Dan is mijn dag goed. Bij juridische teksten, en vooral bij beëdigde vertalingen, kan dat wat minder. De aard van deze teksten vragen om een grote nauwkeurigheid.'

Hoe is die liefde ontstaan?

'Literatuur heeft me geleerd dat taal een middel is om schoonheid te creëren. Ik probeer dat in mijn werk ook te doen. Een boek dat grote indruk op me gemaakt heeft is Honderd Jaar Eenzaamheid van Gabriel Garcia Márquez. Ik heb het 21 keer gelezen, in het Spaans, Nederlands, Engels en Duits. In alle talen vond ik het even mooi. Vanuit een beroepsafwijking, mijn passie voor taal, ga ik zinnen vergelijken. Hoe hebben ze dit vertaald? En dat?'

Interpreteren en aanpassen

Waar draait het volgens jou om bij vertalen?

'Een vertaler filtreert informatie bewust of onbewust. Je moet de context kennen. Als ik een handleiding voor een wasmachine vertaal, doe ik dat anders dan de statuten van een onderneming. Niet in dezelfde stijl, niet hetzelfde register, ook de manier van formuleren en de complexiteit zijn anders.

Fase een van vertalen is interpreteren, fase twee is aanpassen. Je moet de tekst in een taal gieten die de doelgroep verstaat en aanpassen aan de normen, gebruiken, conventies en het idioom van de doelgroep. Alleen dan komt de informatie natuurlijk over en merk je niet dat het om een vertaling gaat. Een voorbeeld, in Nederland zeg je Staat en Kerk, in het Spaanstalige taalgebied draait men dat om. Daar is het gebruikelijk om Iglesia y Estado te zeggen.'

Genieten van research

Welke vertalingen spreken je het meest aan?

'Moeilijke vertalingen, vertalingen waarbij ik research moet doen vind ik het meest interessant. Voor een tekst over de kruistochten zoek ik naar informatie. Hoe heette de gebieden die veroverd werden? Hoe heetten de koningen en de kruisvaarders die meegingen? Hoe heette de kruistochten zelf eigenlijk, want die tochten hadden namen? Voor een tekst over vogelvoer zoek ik naar de namen van exotische vogels. Ik vind het een avontuur om dat soort dingen uit te zoeken.'

Deskundig op twee fronten

Hoe ben je opgeleid tot vertaler?

'Ik ben geboren in Colombia, Zuid Amerika. Spaans is mijn moedertaal en daarnaast ben ik in Nederland afgestudeerd in de Vertaalkunde. Zo ben ik deskundig op twee fronten. Als native speaker Spaans ken ik alle gevoeligheden in die taal.
De studie Vertaalkunde heeft me geleerd om me niet te laten beperken door de principes en normen van mijn brontalen, het Nederlands, Engels of Duits. Sommige vertalers houden te sterk vast aan de brontaal en dan krijg je een Spaans dat op zijn best komisch is, zoniet oerlelijk. Als vertaler maak ik gebruik van een taalniveau dat aanvaardbaar is voor iedereen in Spanje en Zuid Amerika.

Als ik naar het Nederlands vertaal, laat ik de tekst trouwens altijd corrigeren door een native speaker.'

Checklist

Wat heb je verder van je studie geleerd?

'Vertaalkunde heeft me geleerd om vrijer te zijn, flexibeler en sneller. Ik heb instrumenten in handen gekregen die het makkelijker maken om mijn werk goed te doen. Ik vertaal op een systematische manier en kan daardoor valkuilen vermijden. Ik heb als het ware een checklist in mijn hoofd die ik afloop.'

Valkuilen bij vertalen

Wat maakt vertalen moeilijk?

'De grootste valkuil om te vermijden is de illusie van de symmetrie. Sommige vertalers spannen zich tot het uiterste in om zo te vertalen dat als je origineel en doeltaal over elkaar heen zou leggen en tegen het licht zou houden, je geen verschil ziet. Dat is niet de bedoeling. Ze durven geen afstand te nemen van de brontaal. Dat is de eerste vraag die je je moet stellen. Beweeg ik me vrij in mijn taal of ben ik gebonden aan de bron?
De beste vertaling is niet degene die het meeste, maar degene die het minst op het origineel lijkt. Bij het vertalen van zakelijke teksten is de taal het instrument om de boodschap over te dragen. Dat geeft je als vertaler de vrijheid om te spelen en schoonheid te creëren.

Een andere valkuil is het bedenken van termen. Als je zelf een nieuw woord bedenkt voor iets dat al bestaat, denken mensen dat het om iets anders gaat. Zelf heb ik dat opgelost door ruim twintig jaar een eigen terminologiebestand bij te houden. Inmiddels is dit bestand, dat meer dan 50 duizend termen telt, te raadplegen op www.convertaal.nl.'

Beëdigd vertaler Spaans

Ben je beëdigd als vertaler Spaans?

'Ja, bij de rechtbank van Amsterdam en Den Haag. Daardoor kan ik gewaarmerkte vertalingen maken van akten en andere juridische documenten. Als het om een beëdigde vertaling gaat, moet alles natuurlijk nauwkeurig vertaald worden. Zelfs fouten in het origineel.'

Terminologiebestand

Doe je iets extra's als vertaler?

'Om snel en consequent te kunnen vertalen houd ik al twintig jaar een terminologiebestand bij. In vier talen, inmiddels ruim 50.000 termen. Vooral van termen die moeilijk in woordenboeken te vinden zijn. Soms bellen klanten met het verzoek een term op te zoeken. Voor vaste klanten is dat service van de zaak.'

Van Aegon tot Wereldomroep

Wie zijn je opdrachtgevers?

'Voor bijna alle grote bedrijven in Nederland vertaal ik of heb ik vertaald. Aegon, Akzo, ING, onze nationale trots Philips enzovoort. Ook Ontwikkelingsorganisaties en overheden zoals het ministerie van Buitenlandse Zaken en de Rekenkamer zijn opdrachtgevers. Voor particulieren vertaal ik regelmatig adoptiepapieren of koopaktes bij de aanschaf van een huis in Spanje.

Een trouwe klant van twintig jaar is de Wereldomroep. Dagelijks luisteren zo'n 22 miljoen mensen naar de Spaanstalige uitzendingen van de Wereldomroep, met name in Cuba, Venezuela en Colombia. Naast het vertalen van nieuwsberichten verzorg ik als webeditor het Spaanstalige deel van de website van de Wereldomroep.'

Radio of internet

Stelt het vertalen voor andere media andere eisen?

'Jazeker, het vertalen van berichten voor radio of internet heeft zijn eigen wetten, normen, regels en conventies. Een voorbeeld van de radio. In Nederland is het heel gewoon om een bericht te beginnen met een plaatsnaam. Dat heeft geen bijzondere betekenis. Als je dat in het Spaans ook zou doen, leg je een nadruk die er in het origineel niet is. In het Spaans doen we dat niet, op twee uitzonderingen na. Namelijk als de plaats zelf min of meer het onderwerp is, bijvoorbeeld: Colombia is wereldkampioen geworden. Of in een opsomming: Spanje heeft een nieuwe regering, Nederland niet.'

Webeditor

Waar let je speciaal op als webeditor?

'Vooral op stijl, structuur en lay out. Kort en bondig, geen lappen tekst. Internet zit tussen schrijftaal en spreektaal in. Ik zoek naar helderheid, niet alleen in de formulering maar ook in de lay out. Dat is niet altijd even makkelijk. De tekst moet beknopter zijn dan geschreven taal, wel correct en zonder de onvolkomenheden van gesproken taal.'

Taal op internet

Heeft internet de toekomst?

'Internet wordt onderschat, vind ik, in die zin dat iedereen websites wil, maar vaak te weinig moeite neemt om het goed te doen. In ieder geval wat de taal betreft. Veel teksten staan bol van de fouten, en bij alinea's van dertien regels of meer heb je geen zin meer om te lezen. Men denkt te weinig na over de functie en (on)mogelijkheden van het medium.
Ik zou graag meer als webeditor willen werken, bijvoorbeeld voor Latijns Amerikaanse ambassades met een website.'

Eigenschap vertaler

Wat maakt iemand tot een goede vertaler?

'Een goede vertaler heeft de plicht tot twijfelen. Je moet alles wat je doet blijven onderzoeken, continu bijblijven. Dat draagt bij aan de kwaliteit van je werk. Een taal is zo complex, ik leer elke dag weer iets nieuws.'

Altijd op tijd

Hoe stipt lever je?

'Ik lever altijd op tijd. Altijd! Ik vind elke smoes slap. In de twintig jaar dat ik als vertaler werk, heb ik nog nooit te laat geleverd. Ook al hoeft het pas over een half jaar klaar te zijn, ik begin meteen en kan niet wachten. Ik voel me bevoorrecht als vertaler.'